عنوان: نگاهی جامعه شناختی به مشارکت خیرین درنظام سلامت ایران

تالیف: دکتر حمیدرضا اشراقی

ویراستار و بازخوانی نهایی: زهرا قنبریان

دین مقدس اسلام بعنوان مکتبی اجتماعی و انسان‌ساز، اصل مشارکت و مسئولیت همگانی در پیشبرد اهداف اجتماعی را مبنای حرکت جامعه بسوی تعالی شناخته است و باورهای دینی و غیرت ملی مردم ایران در تاریخ افتخارآفرین این سرزمین نیز همواره تکیه گاه و پشتیبان ستمدیدگان ومحرومان باتوجه به رعایت اصول اخلاقی و انسانی بوده است. و اینگونه است که انجام دادن امور خیر و تلاش برای احیای سنت های حسنه اسلامی از جمله انفاق و ایثار در جامعه اسلامی ما ایران عزیز، با پشتوانه ای به بلندای عزت و عظمت اسلام همراه بوده و برای کاهش دردها و مشکلات مردم گام برداشته است.

همچنین کلیه کشورهای دنیا بخصوص کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه در دنیای امروز، آنچنان به اهمیت بهداشت و سلامت واقفند که جامعترین کمکهای آنان در قالب مساعدتهای بهداشتی و سالم سازی محیط بشری در زمره ارجح‌ترین تبلیغات و برنامه ریزی دولتها قرار می‌گیرد. در توسعه اجتماعی پویا بعنوان استراتژی اساسی در جوامع انسانی کنونی، به جای مشارکت فردی بر مشارکت جمعی مردم در چارچوب جمعیتی و در سازمان ساختار یافته، تأکید می شود. یکی از قالب‌های مشارکت مردمی در فرایند توسعه اجتماعی، نهاد خیریه‌های حوزه سلامت است که ظرفیت عظیمی جهت تسریع در دستیابی به چشم‌انداز جامعه‌ای سالم دارد.  

در همین راستا و نظر به لزوم تامین اجتماعی و بهداشت برای همه مردم ایران و در راستای تحقق جامعه ایرانی برخوردار از سلامت، رفاه و تامین اجتماعی و با انگیزه تجلی مبانی والای انسان دوستی و با توجه به سنت مرضیه انبیای گرامی و ائمه اطهار(ع) و همچنین بهره‌گیری از توانمندیهای مادی و معنوی خیرین و تشویق نیک‌اندیشان در گسترش امور بهداشت، درمان جامعه و گسترش کمی و کیفی فرهنگ خیریه سلامت و فرهنگ‌سازی برای مشارکت گسترده مردم در تامین نیازهای بهداشتی و درمان با عنایت به اولویت‌ها و نیازهای نظام سلامت کشور و بویژه برای سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی به منظور هدایت اصولی، ساماندهی و جلب مشارکت‌های مردمی و خیرین و رفع موانع موجود در تسهیل امر مشارکت خیرین و نیز تقویت اجتماعی شدن نظام سلامت «مجمع خیرین سلامت کشور» تاسیس گردیده است. مجمع خیرین سلامت کشور، محمل وجایگاهی است که بنا دارد واسطه خیری باشد در تحقق اهداف مقدس خیرین با نیازهای نظام سلامت کشور و نیازمندانی که در این طریق محتاج یاری هستند. این تلاش الهی با همراهی ایثارگرانه نیک اندیشان این سرزمین، توانسته الگویی ناب از یک حرکت الهی را ارائه دهد و نمونه ای از آمیختگی "شور" و"شعور" و پیوند "معرفت" و "محبت و عاطفه" را با " اطاعت و بندگی" و "ایثار و سخاوت" در کمک به نیازمندان عرصه سلامت متجلی سازد.

با توجه به پشتوانه کهن دینی و فرهنگی امور خیر در ایران که بخش قابل توجهی از تاریخ تمدنی آن با اسلام آمیخته شده و در سرتاسر بستر خاکی آن نمادی از اماکن مذهبی و خیرساخت از جمله کتابخانه، مسجد، حسینیه، تکایا، زیارتگاه‌ها در کنار درمانگاهها و بیمارستان‌های خیریه، گواهی به این ادعاست، توجه به عوامل اثرگذار در مشارکت مردم در این امور و بررسی آن طی انجام تحقیقی علمی، حائز اهمیت است. اینکه تاثیر پایگاه اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی برای افزایش حضور و مشارکت خیرین در پروژه های سلامت چگونه است؟ چه شرایطی این حضور و مشارکت حداکثری را رقم می زند؟ چه تفسیری برای مشارکت از سوی خیرین وجود دارد؟

با همین نگاه راهبردی برای مشارکت مردم در بخش‌های مختلف نظام سلامت و ارتقای آن در جامعه، نیازمند تبیین و نهادینه کردن سه رویکرد اصلی شامل جایگاه ارزشی مشارکت خیرین سلامت، تسهیل فرایند مشارکت و توسعه مشارکت درهمه ابعاد سلامت هستیم.

بی شک راهکارهای دستیابی به اهداف بلند و متعالی مجمع در مسیر همسو با حرکت نظام سلامت در اجتماعی شدن عمیق و تحقق اهداف سعادت بخش و افزایش مشارکت مردمی، مستلزم شناخت بیشتر و بکارگیری تجارب و توانمندی مختلف افراد صاحب نظر است. و در این مسیر از هم افزایی با همه صاحبنظران، اندیشمندان و خبرگان علاقمند به کارهای پژوهشی در حوزه خیریه ها و خیرین سلامت، استقبال می گردد.